Համբարձման տօնը հայ ժողովուրդի կեանքին մէջ միշտ ունեցած է գեղեցիկ ժողովրդական երանգ։ Անիկա եղած է գարնանային ուրախութեան, նորոգութեան եւ երիտասարդական խանդավառութեան օր։
Մեր աւանդութեան մէջ այս տօնը յատկապէս կապուած է երիտասարդուհիներու մասնակցութեան հետ։
Աղջիկները կը հաւաքուէին դաշտերու եւ պարտէզներու մէջ՝ ծաղիկներ քաղելու եւ գարունը ողջունելու։ Անոնք կը զարդարէին իրենց տուները, սեղանները եւ երբեմն նաեւ ջուրի սափորները գունաւոր ծաղիկներով։ Այս սովորութիւններուն մէջ կար մաքրութեան, գեղեցկութեան եւ բարեբախտութեան խորհրդանշական իմաստ։
Համբարձման նախօրեակին երիտասարդուհիները կը պատրաստէին «վիճակ»ի աւանդական սափորը։ Անոր մէջ կը դնէին ջուր, ծաղիկներ եւ անձնական փոքր առարկաներ՝ մատանի, կոճակ կամ ժապաւէն։ Յաջորդ օրը կը հաւաքուէին երգով, ծիծաղով եւ սպասումով՝ վիճակ հանելու համար։ Վիճակահանութեան ընթացքին կ’երգուէին ժողովրդական երգեր, յատկապէս «Ջան գիւլում»ի նման երգեր։ Իւրաքանչիւր առարկայի հետ կը կարդացուէր խօսք մը, բարեմաղթութիւն մը կամ խորհրդաւոր պատուէր մը։
Այս սովորութիւնը երիտասարդուհիներուն համար ընկերային կապի եւ ուրախ հանդիպումի առիթ էր։ Անոր մէջ կը միախառնուէին խաղը, երգը, երազանքը եւ ապագայի հանդէպ յոյսը։
Համբարձման տօնը նաեւ առիթ կու տար, որ աղջիկները իրենց ձեռարուեստը եւ ճաշակը արտայայտէին։ Ծաղկեպսակներ, ասեղնագործութիւններ եւ գունաւոր զարդարանքներ կը դառնային օրուան գեղեցկութիւնը։ Այս բոլորը կը փոխանցէին հայ կնոջ ստեղծագործ հոգին եւ ընտանիք պահող նուրբ զգացումը։
Մեր մեծմայրերուն յիշողութեան մէջ Համբարձումը մնացած է երգով, ծաղիկով եւ ջինջ ուրախութեամբ։
Այսօր ալ կարելի է այս աւանդութիւնները վերակենդանացնել մեր համայնքային կեանքին մէջ։ Երիտասարդուհիները կրնան դառնալ այդ ժառանգութեան կենդանի շարունակողները։ Անոնց մասնակցութեամբ տօնը կը ստանայ նոր թարմութիւն եւ ժամանակակից շունչ։
Աւանդութիւնները պահելը միայն անցեալը յիշել չէ, այլ զայն սիրով փոխանցել յաջորդ սերունդին։
Համբարձման տօնը այդ փոխանցումին գեղեցիկ առիթն է՝ ծաղիկով, երգով եւ հայեցի ուրախութեամբ։
Ջան գիւլում, ջան, ջան
Ջան ծաղիկ, ջան, ջան,
Լեցնեմ տոպրակն ու կարեմ,
Ջան վիճակ, ջան, ջան։
Ծաղիկ ունիմ նարընջի,
Ջան ծաղիկ, ջան, ջան,
Տղա՛յ, վեր ելիր փունջի,
Ջան վիճակ, ջան, ջան։
Ես աղջիկ եմ՝ ալ կ՚ուզեմ,
Ջան ծաղիկ, ջան, ջան,
Ոսկին ծալէ-ծալ կ՚ուզեմ,
Ջան վիճակ, ջան, ջան։
Ծաղիկ ունիմ՝ ալայա,
Ջան ծաղիկ, ջան, ջան,
Ալա չէ՝ ալվալայա,
Ջան վիճակ, ջան, ջան։
Արեւը կամար-կամար,
Ջան ծաղիկ, ջան, ջան,
Կապեր ես ոսկի քամար,
Ջան վիճակ, ջան, ջան։Սարէն կու գայ ձիաւոր,
Ջան ծաղիկ, ջան, ջան,
Մեր տունը չարդախաւոր,
Ջան վիճակ, ջան, ջան։