Ս. Օգոստինոս կ’ըսէ. «Երեք դասակարգի մարդիկ կը ճանչնամ. առաջինը՝ որ խաչով կը փրկէ, երկրորդը՝ որ խաչով կը փրկուի, եւ երրորդը՝ որ խաչով կը դատապարտուի»։ Առաջին դասակարգին կը պատկանի միայն Քրիստոս, իսկ մենք բոլորս՝ միւս երկու դասակարգերէն մէկուն։
Խաչը անբաժան է մարդկային կեանքէն։ Չկայ մարդ մը, որ իր կեանքի ճանապարհորդութեան ընթացքին չհանդիպի ցաւի, տառապանքի, յուսախաբութեան կամ կորուստի։ Սակայն քրիստոնէական հաւատքը մեզի կը սորվեցնէ, որ խաչը միայն տառապանքի խորհրդանիշ չէ, այլ նաեւ հոգեւոր հասունութեան եւ Աստուծոյ մօտենալու ճանապարհ։
Այս ճշմարտութիւնը աւելի խորապէս կը հասկնանք, երբ անդրադառնանք մեր կեանքի պարգեւներուն եւ անոնց ժամանակաւոր բնոյթին։
Աշխարհը, որուն մէջ կ’ապրինք, Աստուծոյ պարգեւն է։ Մեր առողջութիւնը, ընտանիքը, բարեկամները, աշխատանքը, բնութեան գեղեցկութիւնը եւ կեանքի բազմաթիւ ուրախութիւնները պարգեւներ են, որոնք արժանի են մեր հոգածութեան եւ երախտագիտութեան։ Սակայն այստեղ կարեւոր հարցում մը կը ծագի. կը սիրե՞նք այս պարգեւները այնքան, որ երբեմն կը մոռնանք զանոնք Պարգեւողը։
Երբ սիրելի անձէ մը նուէր կը ստանանք, բնականաբար կ’ուրախանանք եւ կը գնահատենք զայն։ Սակայն նուէրին իսկական արժէքը միայն իր գեղեցկութեան կամ օգտակարութեան մէջ չէ, այլ նաեւ այն սիրոյն, որմէ ծնունդ առած է ան։ Նուէրը մեզ պէտք է մօտեցնէ նուիրողին եւ ո՛չ թէ հեռացնէ անկէ։
Նոյնը ճշմարիտ է Աստուծոյ պարգեւներուն պարագային։ Դժբախտաբար, ժամանակակից մարդը յաճախ այնքան կը տարուի ունենալու, վայելելու եւ աւելին ձեռք բերելու ցանկութեամբ, որ կը մոռնայ իր ստացած բարիքներուն աղբիւրը։ Այսպէս, Աստուծոյ պարգեւները, փոխանակ զինք Աստուծոյ մօտեցնելու, երբեմն կը դառնան իր կեանքին վերջնական նպատակները։
Սակայն աշխարհիկ բոլոր պարգեւները, որքան ալ գեղեցիկ եւ թանկագին ըլլան, ժամանակաւոր են։ Առողջութիւնը կրնայ տկարանալ, հարստութիւնը՝ կորսուիլ, յաջողութիւնը՝ ձախողութեան վերածուիլ, իսկ սիրելի անձերու ներկայութիւնը՝ օր մը բացակայութեան։ Ահաւասիկ այստեղ է, որ կը յայտնուի աշխարհի պարգեւներուն խաչը. այն ցաւալի գիտակցութիւնը, թէ մեր սիրած եւ վայելած բարիքներէն ո՛չ մէկը կրնանք յաւիտեան պահել։
Այս իրականութիւնը մեզ կը հրաւիրէ վերատեսութեան ենթարկելու մեր կեանքին արժէքները։ Երբ պարգեւ մը կը կորսնցնենք, յաճախ միայն այն ատեն կ’անդրադառնանք անոր իսկական արժէքին։ Սակայն կորուստը նաեւ կրնայ մեզի սորվեցնել, թէ մեր կեանքը չի սահմանափակուիր մեր ունեցածով, եւ թէ մեր յոյսը պէտք է խարսխուած ըլլայ ո՛չ թէ անցաւոր բարիքներուն, այլ յաւիտենական Աստուծոյ վրայ։
Անշուշտ, այս չի նշանակեր, թէ պէտք է անտարբեր ըլլանք աշխարհի բարիքներուն նկատմամբ կամ թերագնահատենք մարդկային տառապանքը։ Քրիստոնէութիւնը մեզ չի հրաւիրեր հրաժարելու կեանքի ուրախութիւններէն, այլ կը սորվեցնէ զանոնք վայելել երախտագիտութեամբ՝ առանց անոնց գերին դառնալու։ Նմանապէս, հաւատքը չի վերացներ կորուստին պատճառած ցաւը, բայց կրնայ մեզի տալ զայն դիմագրաւելու ուժն ու յոյսը։
Այս իմաստով պէտք է հասկնանք Պօղոս առաքեալին խօսքը. «Աշխարհը մեռած է այլեւս ինծի համար, ինչպէս ես մեռած եմ աշխարհին համար» (Գղ 6.14)։ Առաքեալը աշխարհը չէր արհամարհեր, այլ այլեւս անոր անցաւոր արժէքներուն գերին չէր։ Քրիստոսի խաչին լոյսին տակ ան սորված էր ապրիլ աշխարհի մէջ՝ իր սիրտը ուղղելով դէպի յաւիտենականը։
Ուրեմն, մեր կեանքի մեծագոյն մարտահրաւէրը պարգեւներէն հրաժարիլը չէ, այլ զանոնք ճիշդ ձեւով սիրելը։ Ընդունիլ զանոնք ուրախութեամբ, պահպանել երախտագիտութեամբ եւ, երբ հարկադրաբար բաժնուինք անոնցմէ, չկորսնցնել մեր հաւատքը Պարգեւատուին նկատմամբ։
Որովհետեւ պարգեւները կրնան անցնիլ, բայց Աստուծոյ սէրը կը մնայ։ Եւ երբ մեր սիրտը կապուած է այդ սիրոյն, նոյնիսկ կեանքի ամենածանր խաչերուն տակ կրնանք գտնել այն խաղաղութիւնը, որ աշխարհը չի կրնար տալ։
Գարեգին Ծ. Վրդ. Շխրտմեան