ՄԵՐ ԴՐԱՑԻՆԵՐՈՒՆ ՀԱՆԴԷՊ ՍԷՐԸ — ԳԹՈՒԹԻՒՆ (ՇԱՐՈՒՆԱԿՈՒԹԻՒՆ)

1. Ինչպէ՞ս պէտք է վարուինք մեր դրացիներուն հետ։

Պէտք է մեր կարելին ընենք անոնց բարիք ընելու համար, թէ՛ հոգեւոր եւ թէ՛ մարմնաւոր առումով։

2. Գթութիւնը բնական զգացո՞ւմ մըն է մեր սրտերուն մէջ։

Բարիք գործելը մարդոց համար այնքան բնական է, որ երբ մեր սիրտը կը տեսնէ ուրիշին դժբախտութիւնը, բնական ցաւ մը կը զգայ, իսկ երբ մեր կարելին կ՚ընենք ուրիշին բարիք ընելու համար, մեր սրտերը ներքին քաղցր ուրախութիւն մը կը զգան։

3. Ի՞նչ վարձատրութիւն ունի գթութիւնը։

Թէեւ բարիք գործողը պէտք է ակնկալէ միայն երկնային վարձատրութիւնը, զոր ԱՍՏՈՒԱԾ խոստացած է, սակայն այս աշխարհին մէջ ալ ան առանց վարձատրութեան պիտի չմնայ, որովհետեւ պիտի արժանանայ աղքատներուն, դժբախտներուն եւ տառապեալներուն երախտագիտութեան, ինչպէս նաեւ ընդհանրապէս մարդոց գովասանքին։

4. Ինչո՞ւ ժողովուրդը ընդհանրապէս կը յարգէ գթասիրտ մարդը։

Որովհետեւ գթասիրտ եւ բարերար մարդը, օգնելով աղքատ որբերուն, այրիներուն եւ հիւանդներուն, կը թեթեւցնէ ընկերութեան դժուարութիւնները եւ այսպիսով ազգին համար կը դառնայ նեցուկ մը եւ զարդ մը։

5. Սուրբ Գիրքը ի՞նչ կ՚ըսէ գթութեան մասին։

Սուրբ Գիրքը գթութիւնը կը դասէ բարձրագոյն առաքինութիւններուն շարքին եւ շարունակ կը յորդորէ զայն գործադրել՝ խոստանալով առատ երկնային եւ երկրային վարձատրութիւններ անոնց, որոնք կը գործադրեն զայն (Ղեւտ. ԻԵ. 35, Առակ. ԺԹ. 17, Եբր. ԺԳ. 16)։

6. Մեր Տէրը՝ Քրիստոս, ի՞նչ կը խոստանայ գթասիրտ մարդոց։

Ամէն բարիք, որ աղքատներուն կ՚ընենք, մեր Փրկիչը կը նկատէ իբրեւ Իրեն կատարուած բարիք, եւ ըստ այնմ պիտի վարձատրէ գթութեան գործեր կատարողը։ Ընդհակառակը, պիտի դատապարտէ անգութ սիրտ ունեցող այն մարդիկը, որոնք գութ չունին աղքատներուն եւ տառապողներուն հանդէպ (Մատթ. ԻԵ. 31-46)։

7. Գթութեան ո՞ր տեսակը հաճելի է Աստուծոյ։

Այն գթութիւնը, զոր կը գործադրենք մեր կարողութեան համեմատ, անկեղծութեամբ, ուրախութեամբ եւ սիրով, առանց սնափառութեան եւ հպարտութեան (Բ. Կորնթ. Դ. 7, Ա. Տիմ. Զ. 17-18)։

8. Եղբայրասիրութիւնը միայն մեր դրացիներուն մարմնաւոր կարիքներուն օգնելո՞վ կը սահմանափակուի։

Ո՛չ. ան կը ներառէ նաեւ հոգեւոր եւ բարոյական բարիք գործելը՝ մեր դրացիներուն միտքը լուսաւորելու եւ զանոնք դէպի յաւիտենական երջանկութիւն առաջնորդելու համար։

9. Ի՞նչ միջոցներ կան այդ բարիքը գործելու համար։

Գլխաւորապէս երեք միջոցներ կան՝

  1. Խրատ եւ ուսուցում։
  2. Եղբայրական ազդեցութիւն եւ յորդոր։
  3. Բարի օրինակ։

10. Ինչպէ՞ս պէտք է աշխատինք մեր դրացիներուն հոգեւոր շինութեան եւ լուսաւորութեան համար։

Ո՛չ միայն մեր հոգեւոր հովիւներն ու ուսուցիչները պատասխանատու են քարոզելու եւ ուսուցանելու, այլեւ իւրաքանչիւր քրիստոնեայ պէտք է իր գիտցած բարիքը հաղորդէ իր նմաններուն, որպէսզի լուսաւորէ իր դրացիին միտքը՝ անոր պարտականութիւններուն գիտակցութիւնը տալով եւ զայն մղելով զանոնք կատարելու (Եբր. Ժ. 24)։

11. Ի՞նչ է եղբայրական խրատը։

Եղբայրական խրատը կամ յանդիմանութիւնը կը կայանայ հետեւեալին մէջ. երբ կը տեսնենք, որ մեր դրացին սխալ կամ մեղք մը կը գործէ, պէտք է մեղմութեամբ, խոնարհութեամբ եւ խոհեմութեամբ յիշեցնենք անոր Աստուծոյ ճամբան եւ աղաչենք, որ ուղղէ իր ընթացքը։

12. Սուրբ Գիրքը ի՞նչ կը խոստանայ անոնց, որոնք այսպիսի գթութիւն կը գործադրեն։

Սուրբ Գիրքը անոնց մեղքերու թողութիւն կը խոստանայ. «Ան որ մեղաւորը դարձի կը բերէ իր մոլորութեան ճամբէն, անոր հոգին մահէն պիտի փրկէ եւ մեղքերու բազմութիւն մը պիտի ծածկէ» (Յակոբ. Ե. 20)։

13. Ուրիշ ի՞նչ կերպով կրնանք մարդիկը մղել իրենց ընթացքը ուղղելու։

Ամէնէն աւելի՝ բարի օրինակով, որովհետեւ առանց բարի օրինակի մեր բոլոր խրատներն ու յորդորները ապարդիւն պիտի ըլլան (Մատթ. Ե. 16)։

14. Ի՞նչ է գայթակղութիւնը։

Այնպիսի խօսքեր ըսել եւ գործեր կատարել, որոնք կրնան մեր դրացին մեղքի մէջ ձգել եւ պատճառ դառնալ, որ ան մեր մասին վատ կարծիք կազմէ։

15. Նշեցէ՛ք կարգ մը արարքներ, որոնք գայթակղութեան պատճառ կը դառնան։

Իւրաքանչիւր մեղք, զոր կը գործենք մեր դրացիին ներկայութեան, գէշ օրինակ կը հանդիսանայ եւ այսպիսով գայթակղութեան պատճառ կը դառնայ։ Օրինակ՝ հայհոյութիւն, անպարկեշտ խօսքեր, երդմնազանցութիւն, անառակութիւն, գինեմոլութիւն, ծուլութիւն, հանրային պաշտամունքէն բացակայիլ, խոստովանութենէ խուսափիլ, Սուրբ Հաղորդութենէն զրկուիլ, կրօնքը ծաղրել, հոգեւորականները զրպարտել եւ այլն։

16. Այսպիսի գայթակղութիւն պատճառելը մեր մեղքերը աւելի՞ ծանր կը դարձնէ։

Այո՛, որովհետեւ մեր գէշ օրինակը պատճառ կը դառնայ, որ ուրիշներ ալ կորսուին, եւ անոնք իրենց կարգին ուրիշներու գայթակղութեան պատճառ կը դառնան։ Աստուծոյ աչքին մենք այս ամբողջ մեղանչական ընթացքին պատճառը կը հանդիսանանք։

17. Քրիստոս ի՞նչ ըսաւ ուրիշները գայթակղեցնելու մասին։

Որպէսզի մեզի հասկցնէ ուրիշները գայթակղեցնելու մահացու բնոյթը, մեր Տէրը՝ ՔՐԻՍՏՈՍ, ըսաւ. «Ով որ գայթակղեցնէ այս փոքրիկներէն մէկը, որ Ինծի կը հաւատայ, աւելի լաւ կ՚ըլլայ իրեն համար, որ ջաղացի քար մը կախուի իր վիզէն եւ ծովուն խորերը ընկղմի» (Մատթ. ԺԷ. 6-7, Մարկ. Թ. 41, Ղուկ. ԺԷ. 1-2)։

18. Ուրիշ ի՞նչ պատասխանատուութիւն կը դնէ մեր վրայ եղբայրասիրութիւնը։

Մեր անձին հետ խաղաղութիւն հաստատելու պատասխանատուութիւնը՝ մեր խղճմտանքին զգուշացումներուն ականջ տալով, ինչպէս նաեւ մեր դրացիներուն հետ խաղաղ ապրելու պարտականութիւնը։

19. Քրիստոս ի՞նչ ըսաւ խաղաղարարներուն մասին։

Անոնք, որոնք կը ջանան խաղաղութիւն հաստատել իրարու հետ թշնամացած եւ անհամաձայնութեան մէջ գտնուող մարդոց միջեւ՝ համոզելով զանոնք, որ մէկդի դնեն իրենց վէճերն ու չարութիւնը, շատ հաճելի են Աստուծոյ։ Մեր Տէրը ըսաւ. «Երանի՜ խաղաղարարներուն, որովհետեւ անոնք Աստուծոյ որդիներ պիտի կոչուին» (Մատթ. Ե. 9)։

20. Ինչպէ՞ս կրնանք իւրաքանչիւր մարդու հետ խաղաղութեամբ ապրիլ։

Երկու կերպով՝

  1. Երբ որեւէ սխալ մը գործենք, պատրաստակամութեամբ խոստովանինք զայն մեր դրացիին։
  2. Ներենք ուրիշներուն սխալները եւ համբերատար ըլլանք անոնց հանդէպ՝ Աստուծոյ առջեւ։

21. Ինչպէ՞ս կրնանք խաղաղութիւն հաստատել իրարու հետ թշնամացած եւ կռուի մէջ գտնուող մարդոց միջեւ։

Ջանալով նուազեցնել անոնց փոխադարձ սխալներուն կարեւորութիւնը, զանոնք մղելով իրարու ներելու, բացատրելով խաղաղութեան եւ հաշտութեան բարիքները, ինչպէս նաեւ անոնց ցոյց տալով վէճերուն եւ թշնամութեան ահաւոր հետեւանքները՝ թէ՛ այս աշխարհին եւ թէ՛ հանդերձեալ կեանքին մէջ։

(Քաղուած՝ Խորէն Արք. Նարպէյի «Կանոն Քրիստոնէական Դաստիարակութեան» հատորէն)