«Մի՛ ցանկար դրացիիդ տունը… եւ դրացիիդ պատկանող ոեւէ բան»։
1. Ի՞նչ կը սորվեցնէ մեզի Տասներորդ Պատուիրանը։
Անիկա կը սորվեցնէ մեզի այնպէս սիրել եւ յարգել մեր դրացին, որ նոյնիսկ մեր սրտին մէջ նախանձով չցանկանք անոր վայելած բարիքներէն ոեւէ մէկը եւ չփափաքինք զայն խլել իր ձեռքէն։
2. Ինչո՞ւ մեղք է նախանձով ցանկալ ուրիշներուն պատկանածը։
Որովհետեւ՝ (1) բարի մարդ ըլլալու համար բաւարար չէ միայն չարիք չգործել, այլ անհրաժեշտ է նաեւ չար խորհուրդներ չփայփայել։ (2) Ուրիշներուն պատկանած բարիքները նախանձով ցանկալը հակառակ է արդարութեան, ինչպէս նաեւ Աստուծոյ հանդէպ մեր ունեցած սիրոյն եւ երախտագիտութեան։
3. Ինչո՞ւ ագահ ցանկութիւնը հակառակ է արդարութեան։
Որովհետեւ անիկա մեզ կը մղէ չար միջոցներու դիմելու՝ մեր փափաքած բաները ձեռք ձգելու համար։ Այսպէս, Դաւիթ թագաւորը, Քետացի Ուրիան պատերազմի ճակատին ամէնէն վտանգաւոր դիրքին մէջ դնելով, պատճառ եղաւ անոր սպանութեան, որպէսզի կարենայ անոր կինը՝ Բերսաբէն առնել (Բ. Թագաւորաց ԺԱ. 2-27)։ Նոյնպէս, Իսրայէլի Աքաաբ թագաւորը անարդարօրէն քարկոծել տալով սպաննեց Նաբովթը, որպէսզի իւրացնէ անոր պարտէզը, որուն կը ցանկար (Գ. Թագաւորաց ԻԱ. 1-29)։
4. Ինչո՞ւ ագահ ցանկութիւնը հակառակ է սիրոյ։
Որովհետեւ սէրը կը փափաքի մեր եղբօր երջանկութիւնը եւ մեր սիրտերէն կը վանէ դաժան չարութիւնը։ «Սէրը չի նախանձիր», կ’ըսէ Առաքեալը (Ա. Կորնթացիս ԺԳ. 4)։ Ան նաեւ կը խրատէ մեզ. «Ուրախացողներուն հետ ուրախացէ՛ք եւ լացողներուն հետ լացէ՛ք» (Հռովմայեցիս ԺԲ. 15)։
5. Ի՞նչ վնաս կը պատճառէ նախանձը։
Նախանձը, մեր սիրտերը մաշեցնելով եւ մեր կեանքը թունաւորելով, թոյլ չի տար, որ հաճոյք զգանք մեր ունեցած բարիքներէն, այլ ընդհակառակը, պատճառ կը դառնայ, որ ամբողջովին կորսնցնենք այդ վայելքը։
6. Ինչո՞ւ ագահ ցանկութիւնը հակառակ է Աստուծոյ հանդէպ մեր ունեցած երախտագիտութեան։
Որովհետեւ անիկա Աստուծոյ դէմ գանգատ մըն է, կարծես թէ Ան մեզի քիչ տուած է, իսկ ուրիշներուն՝ շատ։ Մինչդեռ Աստուած մեզի շնորհած է բոլոր պարգեւներէն լաւագոյնները, որոնք են՝ կեանքը, միտքը եւ ապագայ երկնային երջանկութեան խոստումը։
7. Ո՞րն է ագահ ցանկութեան գլխաւոր պատճառը։
Աշխարհիկ հարստութիւններու եւ վայելքներու նկատմամբ չափազանց մեծ ախորժակ ունենալը։
8. Սուրբ Գիրքին մէջ այսպիսի օրինակ մը կա՞յ։
Իմաստուն Սողոմոնը, հակառակ անոր որ Ամենաբարձրեալին տաճարը շինեց եւ Աստուծմէ ստացաւ այն բոլոր պարգեւները, որոնց համար աղօթեց, սակայն երբ ինքզինք աշխարհիկ ցանկութիւններու յանձնեց, արատաւորեց իր պատիւն ու բարի համբաւը, մինչեւ որ վերջապէս ամօթալի կերպով խրուեցաւ աշխարհի ունայնութիւններուն մէջ։
9. Քրիստոնեան ի՞նչ վերաբերմունք պէտք է ունենայ աշխարհիկ բարիքներուն հանդէպ։
Քրիստոնեան պէտք չէ փափաքի ինքզինք կապել այս աշխարհին, ուր վստահ չէ թէ որքան պիտի մնայ։ Միեւնոյն ժամանակ պէտք է ջանայ օրինաւոր աշխատանքով վաստկիլ այնքան, որքան Աստուած հաճի իրեն շնորհել։ Հետեւաբար, ան երբեք պէտք չէ նախանձով ցանկայ ուրիշին բարիքները՝ լաւ գիտնալով, որ երկրային բոլոր բաները անցողիկ են։
10. Քրիստոնեան ի՞նչ պէտք է մտածէ, երբ աղքատութեան եւ նեղութեան մէջ է։
Քրիստոնեան, որուն վիճակուած է աղքատ եւ մռայլ կեանք մը, պէտք է քաջութեամբ զինուի՝ աղքատութեան փորձութիւնները արիաբար տանելու համար։ Ան պէտք է համոզուած ըլլայ, որ որքան աւելի դժուար է առաքինութեան ճամբան այս աշխարհի մէջ, այնքան աւելի փառաւոր պիտի ըլլայ անոր վարձատրութիւնը հանդերձեալ կեանքին մէջ։
11. Պէ՞տք է գոհ ըլլանք մեր կեանքի վիճակէն։
Այո՛։ Պէտք է գոհ ըլլանք այն կեանքի վիճակէն, որուն մէջ գտնուած ենք, քանի որ մեր Երկնաւոր Հայրը այդպէս սահմանած է մեզի համար։ Երբ անկեղծօրէն հաւատանք, թէ «ամէն բարի պարգեւ եւ ամէն կատարեալ ընծայ վերին կողմէն է, լոյսերու Հօրմէն կ’իջնէ» (Յակոբոս Ա. 17), երբեք պիտի չնախանձինք ուրիշներուն ստացուածքին կամ կեանքի պայմաններուն։
12. Ի՞նչ կը պատահի դժգոհ եւ ագահ մարդուն։
Մարդ մը, որ գոհ չէ իր կեանքի վիճակէն եւ կը ցանկայ ուրիշներուն բարիքները, երբեք հանգիստ պիտի չունենայ։ Անոր չար նախանձը զինք պիտի մղէ անիրաւութիւններ գործելու, եւ այդպիսի մարդը ո՛չ իր դրացիներուն հետ եւ ո՛չ իսկ ինքն իր հետ խաղաղութիւն պիտի ունենայ։
13. Ո՞ւր կրնանք գտնել սրտի հանգստութիւնը։
Գոհունակութեան սիրոյն մէջ, մեր ունեցածով բաւարարուելու եւ մեր դրացիներուն ունեցածին չարամտութեամբ չնախանձելու մէջ։ Հոն է, որ կը գտնուի ամբողջ երջանկութեան հիմքը։
14. Ի՞նչ կը գրէ Առաքեալը գոհունակութեան մասին։
Որքա՜ն երջանիկ պիտի ըլլար քրիստոնեան, եթէ կարենար Առաքեալին հետ ըսել.
«Որովհետեւ ես սորվեցայ գոհ ըլլալ այն վիճակին մէջ, ուր կը գտնուիմ։ Գիտեմ թէ ինչպէ՛ս խոնարհիլ եւ ինչպէ՛ս առատութիւն ունենալ. ամէն տեղ եւ ամէն բանի մէջ վարժուած եմ թէ՛ կուշտ ըլլալու եւ թէ՛ անօթի մնալու, թէ՛ առատութիւն ունենալու եւ թէ՛ կարօտութիւն քաշելու։ Ամէն բան կրնամ ընել Քրիստոսով, որ զիս կը զօրացնէ» (Փիլիպպեցիս Դ. 11-13)։
15. Ի՞նչ կը պատուիրէ Առաքեալը այս մասին։
«Բայց աստուածպաշտութիւնը գոհունակութեամբ մեծ շահ է։ Որովհետեւ մենք այս աշխարհ եկանք առանց բան մը բերելու, եւ յայտնի է թէ անկէ բան մըն ալ չենք կրնար տանիլ։ Ուստի, եթէ ուտելիք եւ հագուստ ունինք, անոնցմով բաւականանանք։ Իսկ անոնք, որոնք կը փափաքին հարստանալ, կըյնան փորձութեան եւ որոգայթի մէջ, ինչպէս նաեւ շատ անմիտ ու վնասակար ցանկութիւններու մէջ, որոնք մարդիկը կ’ընկղմեն կործանումի եւ կորուստի մէջ» (Ա. Տիմոթէոս Զ. 6-11)։
(Քաղուած՝ Խորէն Արք. Նարպէյի «Կանոն Քրիստոնէական Դաստիարակութեան» հատորէն)