Փրկութիւն, Քահանայութիւն, Խորհուրդներ եւ Առաքելական Յաջորդականութիւն
Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ Պատասխանը «Միայն Հաւատքով» (Sola Fide) Վարդապետութեան
Ներածութիւն
Հայ Առաքելական Եկեղեցին կը դաւանի, թէ փրկութիւնը ամբողջութեամբ Աստուծոյ շնորհքին գործն է Յիսուս Քրիստոսի միջոցով։ Ոչ մէկ մարդ կրնայ իր սեփական արժանիքներով փրկութիւն շահիլ Քրիստոսէ անկախ։
Սակայն Հայ Եկեղեցին կը մերժէ «միայն հաւատքով» (sola fide) վարդապետութիւնը, որովհետեւ Սուրբ Գիրքը, Առաքելական Հայրերը, Տիեզերական Եկեղեցւոյ Հայրերը եւ հին Եկեղեցւոյ անխզելի աւանդութիւնը կը վկայեն, թէ փրկութիւնը կը ներառէ սիրոյ միջոցով գործող հաւատքը, Սուրբ Խորհուրդներուն մասնակցութիւնը, յարատեւութիւնը, ապաշխարութիւնը, հնազանդութիւնը եւ աստուածային շնորհքին հետ մարդկային համագործակցութիւնը։
Հարցը այն չէ, թէ հաւատքը կը փրկէ՞ արդեօք։
Հարցը այն է, թէ հաւատքը միայնակ կը փրկէ՞։
Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ պատասխանը՝ ո՛չ։
Ա. Սուրբ Գիրքը Բացայայտօրէն Կը Մերժէ «Միայն Հաւատքը»
Ամբողջ Աստուածաշունչին մէջ միայն մէկ տեղ կը գտնենք «միայն հաւատքով» արտայայտութիւնը, եւ անիկա կը գտնուի Յակոբոս Բ.24-ին.
«Կը տեսնէք, ուրեմն, թէ մարդ գործերով կ’արդարանայ եւ ոչ թէ միայն հաւատքով»։
Այս մէկ համարն իսկ լուրջ դժուարութիւն կը ստեղծէ Բողոքական «միայն հաւատքով» վարդապետութեան համար։
Յակոբոս կը շարունակէ.
«Հաւատքը, եթէ գործեր չունենայ, ինքնին մեռած է» (Յակոբոս Բ.17)։
Եւ դարձեալ.
«Ինչպէս մարմինը առանց հոգիի մեռած է, նոյնպէս ալ հաւատքը առանց գործերու մեռած է» (Յակոբոս Բ.26)։
Յակոբոս չ’ըսեր, թէ գործերը լոկ ապացոյց են։ Ան կ’ըսէ, թէ գործերէ զուրկ հաւատքը մեռած է։ Իսկ մեռած հաւատքը չի կրնար փրկել։
Բ. Եբրայեցիներու Թուղթը Կը Հերքէ Փրկութիւնը Պարզապէս Հաւատքի Վերածելու Մօտեցումը
Եբրայեցիներու Թուղթը շարունակաբար կը կապէ փրկութիւնը հնազանդութեան հետ։ Եբրայեցիներ Ե.9.
«Եւ կատարեալ ըլլալով՝ յաւիտենական փրկութեան պատճառ եղաւ բոլոր անոնց համար, որոնք իրեն հնազանդին»։
Միայն իրեն հաւատացողներուն համար չէ։ Այլ՝ իրեն հնազանդողներուն համար։ Եբրայեցիներ Ժ.26-29-ը կը զգուշացնէ մկրտուած հաւատացեալները, թէ յամառ մեղքին մէջ մնալով կրնան զրկուիլ փրկութենէ։
Եբրայեցիներ ԺԲ.14-ը կ’ըսէ.
«Խաղաղութիւն հետապնդեցէք բոլորին հետ, եւ սրբութիւնը, առանց որուն ոչ ոք պիտի տեսնէ Տէրը»։
Սրբութիւնը ընտրովի չէ։ Հետեւաբար Եբրայեցիներու Թուղթը կը սորվեցնէ փրկութեան համագործակցական (synergistic) ըմբռնում մը, ուր աստուածային շնորհքը կ’ընդունուի եւ կ’ապրուի հաւատարիմ հնազանդութեամբ։
Գ. Ինք Քրիստոս Կը Սորվեցնէ Դատաստան Ըստ Գործերու Մատթէոս ԺԶ.27
«Մարդու Որդին պիտի գայ իր Հօր փառքով իր հրեշտակներուն հետ եւ այն ատեն իւրաքանչիւրին պիտի հատուցանէ իր գործերուն համեմատ»։ Մատթէոս ԻԵ.31-46.
Ոչխարները յաւիտենական կեանքի կ’արժանանան, որովհետեւ կերակրեցին քաղցածները, հագցուցին մերկերը եւ այցելեցին բանտարկեալները։ Այծերը կը դատապարտուին, որովհետեւ այս բաները չըրին։ Քրիստոսի վերջնական դատաստանը բացայայտօրէն ըստ գործերու է։ Ասիկա կատարելապէս կ’արտացոլացնէ Սուրբ Գրիգոր Տաթեւացիի Հաւատամքը.
«Կը հաւատանք, թէ մեր Տէրը Յիսուս Քրիստոս նոյն մարմինով համբարձաւ երկինք եւ նստաւ Հօր աջ կողմը։ Եւ պիտի գայ դատելու կենդանիներն ու մեռելները եւ հատուցանելու ըստ գործերու՝ յաւիտենական կեանք արդարներուն եւ յաւիտենական տանջանք մեղաւորներուն»։
Ասիկա միջնադարեան նորամուծութիւն չէ։
Ասիկա Մատթէոս ԻԵ-ն է։
Ասիկա Հռովմայեցիս Բ-ն է։
Ասիկա Յայտնութիւն Ի-ն է։
Իսկ այն առարկութիւնը, թէ Յիսուսի կողքին խաչուող աւազակը, որ ստացաւ երկնային կեանքի խոստումը, չէր կրնար իր գործերուն համեմատ արժանանալ փրկութեան, կրնայ վիճարկուիլ այն փաստով, որ ան իր զղջացող սրտով եւ անկեղծ դարձի ոգիով ընդունեց այդ խոստումը։ Աստուած, որ կը քննէ մարդկային սրտերը, անշուշտ կրնար դատել անոր անկեղծութիւնը։ Եթէ Աստուած ընդունեց անոր ապաշխարութիւնը, որ ինքնին ներքին զղջումի եւ հոգեւոր նորոգութեան արտայայտութիւն մըն էր, ապա ո՞վ ենք մենք, որ պնդենք թէ ան որեւէ արարք չկատարեց։ Արդարեւ, ապաշխարութիւնը ինքնին գործունէական պատասխան մըն է Աստուծոյ շնորհքին։
Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին «Մատեան Ողբերգութեան» ԽԲ. Բանին մէջ յիշատակելով այս դրուագը (հմմտ. Ղկ. ԻԳ. 39-43), կը շեշտէ, որ ապաշխարութիւնը յոյս կը ներշնչէ մարդուն՝ երկնային կեանքը ժառանգելու։ Այսպիսով, աւազակին օրինակը ոչ թէ կը նսեմացնէ ապաշխարութեան եւ մարդկային արձագանգի կարեւորութիւնը, այլ ընդհակառակը՝ կը վկայէ, թէ Աստուծոյ շնորհքը կը գործէ այն սիրտերուն մէջ, որոնք անկեղծօրէն կը դառնան դէպի Իրեն։
(Շարունակութիւնը՝ յաջորդ թիւով)