Տասը Պատուիրաններուն մէջ արձանագրուած այս խօսքը միայն բարոյական հրահանգ մը չէ․ ան Աստուծոյ էութեան յայտնութիւնն է։ Երբ Աստուած կը պատուիրէ չստել, Ան պարզապէս մարդուն վարքագիծը չի կարգաւորեր, այլ կը բացայայտէ թէ Ի՛նք ով է, թէ ինք ճշմարտութիւն է։ Աստուած ճշմարտութիւն է եւ ճշմարտութեան աղբիւր. «Աստուած մարդ չէ, որ սուտ խօսի» (Թուոց 23։19), «Տիրոջ խօսքը անդառնալի է» (Սղ 3։4), «հաւատարիմ է» (Բ. Օր 32։4), եւ Իր ճշմարտութիւնը սերունդէ սերունդ կը մնայ (Սղ 100։5)։ Ուրեմն, ճշմարտութիւնը Աստուծոյ մասին միայն գաղափար մը չէ, այլ Աստուած ճշմարտութիւնն իսկ է։ Աստուած միայն ճշմարտութիւնը չի յայտարարեր, այլ կը մարմնաւորէ։
Սաղմոսները երբ բանանք, հոն պիտի կարդանք, թէ սաղմոսերգուն կը հարցնէ՝ ո՞վ կրնայ Տիրոջ Տաճարին մէջ եւ սուրբ լերան վրայ բնակիլ, պատասխանը պարզ արարքներու ցանկ մը չէ, այլ ներքին նկարագիրի մը նկարագրութիւն․ «ան որ ճշմարտութիւնը կը խորհի ու կը խօսի. Որ չի զրպարտեր բնաւ, իր ընկերոջ չարիք չ’ըներ, եւ դրացին չի նախատեր» (Սղ 15)։ Ուրեմն, երբ Ճշմարտութիւնը մեր սրտին մէջ կը ծագի, զայն մեր շրթունքներուն վրայ կ’արտայայտենք։ Եւ Աստուած մարդուն արտաքին պահուածքէն աւելի, ներքին՝ սրտի ուղղութիւնն ու փոփոխութիւնը կը փնտռէ։
Քրիստոս աշխարհին վրայ ճշմարտութեան կենդանի վկայութիւնն էր։ Երբ Պիղատոս հարցուց Քրիստոսի «Թագաւո՞ր ես», Յիսուս պատասխանեց, թէ աշխարհ եկած է մէկ բանի համար՝ որպէսզի ճշմարտութեան մասին վկայէ (Յհ 18․37)։ Իսկ աւելի առաջ յայտարարած էր․ «Ես եմ ճամբան, ճշմարտութիւնը եւ կեանքը» (Յհ 14․6)։ Այս խօսքը քրիստոնէական հաւատքին սիրտն է։ Հաւատքը գաղափարական համակարգ մը չէ, բարոյական կանոններու ժողովածու մը չէ, այլ յարաբերութիւն մը՝ ճշմարտութեան հետ։ Առանց ճշմարտութեան հետ հաղորդակցութեան մեր հաւատքը կը մարի եւ կը դառնայ ձեւականութիւն։
Այսօրուան աշխարհը ճշմարտութեան խոր ճգնաժամ մը կ’ապրի։ Քաղաքականութեան մէջ, տնտեսութեան մէջ, գովազդի աշխարհին մէջ, նոյնիսկ անձնական յարաբերութիւններու մէջ՝ խաբէութիւնը սովորական երեւոյթ դարձած է։ Եսայի մարգարէին նկարագրութիւնը կարծես մեր օրերուն համար գրուած ըլլայ․ «չկայ մէկը, որ արդարութեան համար բողոքէ, ու չկայ մէկը, որ ճշմարտութեան դատ վարէ» (Ես 59․4)։ Երբ սուտը կը դառնայ սովորութիւն, խիղճը աստիճանաբար կը փտի, եւ մարդը կը կորսնցնէ իր ներքին ուղղութիւնը։
Մենք բոլորս ալ կը հանդիպինք գայթակղութեան. Մենք մեզ պաշտպանելու, ամօթէ խուսափելու, շահելու կամ պատիժէ ազատելու համար սուտը ամենադիւրին ելքը կը թուի։ Բնա՞ւ մտածած ես թէ Աստուած ի՞նչ կ’ըսէ այդ մասին։ Առակաց գիրքը կը յայտարարէ․ «Սուտ շրթունքը Տիրոջ զզուելի է» (Առակաց 12․22)։ Յիսուս եւս կը զգուշացնէ, որ սատանան «սուտին հայրն է» (Յհ 8․44)։ Այսինքն՝ ճշմարտութեան եւ սուտի միջեւ ընտրութիւնը միայն բարոյական հարց չէ, այլ պատկանելիութեան հարց է․ որո՞ւ կ’ուզենք պատկանիլ։
Բոլորս ալ գիտենք, որ ստախօսութիւնը սխալ է։ Սակայն գիտութիւնը միշտ չէ, որ բաւարար է։ Գիտենք նաեւ, որ բոլորս ներքին պայքար կ’ապրինք. Պայքար մը, որ Պօղոս առաքեալը կը նկարագրէ ըսելով. «Ինչ որ կ’ընեմ՝ չեմ հասկնար թէ ինչո՞ւ կ’ընեմ։ Որովհետեւ ուզածս չէ որ կ’ընեմ, այլ հակառակը՝ ատածս է որ կ’ընեմ» (Հռ 7։15)։ Ճշմարտախօս ըլլալն ալ հոգեւոր պատերազմ մըն է, որ կարելի է յաղթահարել միայն մէկ ճամբով։
Այս պատերազմին մէջ յաղթանակը մարդկային կամքով ձեռք չի բերուիր։ Պէտք է մօտենալ շնորհքի գահին (Եբբ 4։16), ընդունիլ մեր տկարութիւնը եւ խնդրել Աստուծոյ օգնութիւնը։ Երբ մարդը կը յանձնուի Աստուծոյ եւ կ’ընդունի Սուրբ Հոգիին առաջնորդութիւնը, ճշմարտութիւնը կը դադրի պարտադիր կանոն մը ըլլալէ եւ կը դառնայ մարդու բնութեան մէկ բաժինը։ Այն ատեն մարդը ճշմարտութիւնը կը խօսի ոչ թէ որովհետեւ պարտաւոր է, այլ որովհետեւ ներսէն փոխուած է։
Ուստի Տասը Պատուիրաններէն այս պատուիրանը մեզ կը հրաւիրէ ամբողջական վերանորոգման։ Ան կը հրաւիրէ, որ արտօնենք Ճշմարտութիւնը թափանցէ մեր մտածումներուն, խօսքին, գործին եւ յարաբերութիւններուն մէջ։ Ճշմարտութեան մէջ ապրիլը միայն պատուիրան պահել չէ․ ան Աստուծոյ նմանիլ է։ Քանի որ երբ ճշմարտութեան մէջ կ’ապրինք, կը նմանինք մեր Հայր Աստուծոյ, որ ճշմարտութիւն է, եւ մեր կեանքը կը դառնայ կենդանի վկայութիւն աշխարհի մէջ։
Գարեգին Ծ. Վրդ. Շխրտմեան