Ի՞նչ է այս Տօնը։
Վարագայ Սուրբ Խաչի Տօնը Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ յատուկ տօներէն մէկն է, որ աւանդաբար կը տօնախմբուի Սեպտեմբեր 28-ի մօտակայ Կիրակի օրը։ Ան կը յիշատակէ պատմական Հայաստանի Վան քաղաքի մօտ գտնուող Վարագավանքի մէջ Ճշմարիտ Խաչի մասունքի հրաշալի յայտնութիւնը։
Ըստ հայկական աւանդութեան՝ մասունքը Հայաստան բերուած էր Սուրբ Հռիփսիմէի կողմէ եւ հետագային յանձնուած էր Վարագավանքին։ Եօթներորդ դարուն, Ներսէս Գ. Կաթողիկոսի օրով, Վարագ լերան վրայ հրաշալի լոյս մը երեւցաւ, եւ Սուրբ Խաչի մէկ մասունքը յայտնուեցաւ։ Վանքը յետագային դարձաւ հայ քրիստոնէութեան կարեւոր կեդրոններէն մէկը։
Ինչո՞ւ է ան կարեւոր։
Տօնը յատկապէս կապուած է՝
1. Սուրբ Խաչին – Քրիստոսի չարչարանքներուն, մահուան եւ Յարութեան կեդրոնական խորհրդանիշին։
2. Վարագավանքին – այն պատմական վանքին, ուր Սուրբ Խաչի մասունքը կը պահուէր եւ կը պաշտուէր։
3. Վասպուրականի հայկական քրիստոնէական ժառանգութեան, յատկապէս Վանայ լիճի շրջանին։
4. Յոյսին եւ հոգեւոր նորոգութեան – Խաչը կը հասկցուի ոչ միայն որպէս չարչարանքի գործիք, այլ նաեւ որպէս Քրիստոսի յաղթանակին եւ նոր կեանքին նշանը։
Հայ Եկեղեցւոյ տօնացոյցին մէջ Սուրբ Խաչին նուիրուած հինգ գլխաւոր տօներ կան, եւ Վարագայ Սուրբ Խաչի Տօնը անոնցմէ մէկն է։ Ան առանձնայատուկ է, որովհետեւ կը յիշատակէ Ճշմարիտ Խաչի մասին հայկական աւանդութիւնը եւ Վարագի մէջ անոր հրաշալի յայտնութիւնը։
Համադրեց՝
Յակոբ Սրկ. Կիրակոսեան
Happy Feast of the Holy Cross of Varak
What is this feast?
The Feast of the Holy Cross of Varak (Վարագայ Սուրբ Խաչի Տօն) is a special feast of the Armenian Apostolic Church, traditionally celebrated on the Sunday nearest September 28.
It commemorates the miraculous appearance of a relic of the True Cross at Varagavank Monastery, near Van, in historic Armenia.
According to Armenian tradition, the relic was brought to Armenia by Saint Hripsime and later entrusted to the monastery at Varak. In the 7th century, during the time of Catholicos Nerses III, a miraculous light appeared over Mount Varak, and a fragment of the Holy Cross was revealed. The monastery subsequently became an important center of Armenian Christianity.
Why is it significant?
The feast is especially associated with:
1. The Holy Cross – the central symbol of Christ’s Passion, death, and Resurrection.
2. Varakavank – the historic monastery where the relic was venerated.
3. The Armenian Christian heritage of Vaspurakan – particularly the region around Lake Van.
4. Hope and spiritual renewal – the Cross is understood not simply as an instrument of suffering, but as the sign of Christ’s victory and new life.
There are actually five major feasts of the Holy Cross in the Armenian liturgical calendar, and Varak is one of them. It is distinctive because it commemorates a particular Armenian tradition concerning the True Cross and its miraculous manifestation at Varak.
Compilation
Deacon Hagop Geragosian