1. Ի՞նչ պարտականութիւններ ունի ամուսինը իր կնոջ հանդէպ։
Ամուսինը, Առաքեալին համաձայն, կնոջ գլուխն է (Եփես. Ե. 23), սակայն ան պէտք չէ իր իշխանութիւնը գործածէ՝ իր տկար եւ անպաշտպան կնոջ հետ խստութեամբ ու անմարդկային կերպով վարուելու համար։ Ամուսինը իր կնոջ կը պարտի՝
- սէր,
- հոգատարութիւն,
- յարգանք,
- անոր փրկութեան նկատմամբ հոգածութիւն։
2. Ի՞նչպիսի սէր կը պարտի ամուսինը իր կնոջ։
Ամուսինը պէտք է իր կինը սիրէ իբրեւ իր իսկ մարմինը եւ իր բոլոր ազգականներէն ու բարեկամներէն վեր։ Ան անարժան մարդ մըն է, եթէ իր ամբողջ սիրտը չի նուիրեր իր կնոջ, այլ իր սէրը կը դարձնէ անօրինական սիրուհիներու։
3. Ի՞նչ հոգատարութիւն պէտք է ունենայ ամուսինը իր կնոջ հանդէպ։
Ամուսինը պէտք է իր կնոջ համար ընէ այն ամբողջ հոգածութիւնը, որուն ի վիճակի է։ Ան պէտք է ըլլայ ժուժկալ, աշխատասէր եւ տնտեսող։ Իր վաստակած ամբողջ միջոցները պէտք է գործածէ իր կնոջ եւ զաւակներուն համար, եւ ոչ թէ իր եկամուտները վատնէ զուարճութիւններու եւ գինետուներու մէջ։
4. Ի՞նչ յարգանք կը պարտի ամուսինը իր կնոջ։
Ամուսինը պէտք է իր կինը յարգէ թէ՛ տան մէջ եւ թէ՛ դուրսը, թէ՛ իրենց զաւակներուն եւ թէ՛ օտարներու ներկայութեան, անոր հետ քաղաքավարութեամբ եւ բարութեամբ վարուելով, մանաւանդ երբ ան հիւանդ է։ Ան պէտք է իր կնոջ համար ուժ եւ նեցուկ ըլլայ անոր մարդկային տկարութիւններուն մէջ եւ երբեք զայն չարհամարհէ կամ չամչցնէ զաւակներուն կամ ծառաներուն առջեւ։ Կարճ՝ ան պէտք է, որքան կարելի է, կատարէ իր կնոջ օրինաւոր ցանկութիւնները։
5. Ո՞րն է ամուսինին կողմէ իր կնոջ նկատմամբ գործադրուած մեծագոյն անարգանքը։
Ամուսինին կողմէ իր կնոջ նկատմամբ գործադրուած մեծագոյն անարգանքը անոր հաւատարմութեան նկատմամբ կասկածիլն է եւ անտեղի խանդով զայն նեղացնելը։
6. Ի՞նչ վստահութիւն պէտք է ունենայ ամուսինը իր կնոջ հանդէպ։
Ամուսինը պէտք է լիակատար վստահութիւն ցուցաբերէ իր կնոջ առաքինութեան հանդէպ։ Ան նաեւ իր կողմէ պէտք է մասնաւորապէս զգոյշ ըլլայ, որպէսզի իր վարքով իր կնոջ կասկածը չյառաջացնէ իր իսկ հաւատարմութեան նկատմամբ։
7. Ինչպէ՞ս պէտք է ամուսինը վարուի վատ վարք ունեցող կնոջ մը հետ։
Եթէ դժբախտաբար ամուսինը ստիպուած ըլլայ գործ ունենալ կնոջ մը հետ, որ իր վատ վարքով ինքզինք անպատուութեան կ՚ենթարկէ, ան պէտք է ամենայն մեղմութեամբ խրատէ իր կինը եւ համոզէ զայն բարեփոխուելու, իսկ ամուսնական իր իշխանութիւնը գործածէ իմաստութեամբ եւ խոհեմութեամբ։
8. Կրնա՞յ ամուսինը այս կերպով յաջողիլ։
Այս կերպով ամուսինը շատ աւելի դիւրութեամբ կրնայ իր մոլորած կինը ճիշդ ճանապարհին վերադարձնել, քան դատական գործընթացներու դիմելով, որոնց միջոցաւ ան պիտի արատաւորէ իր կնոջ եւ զաւակներուն անունը եւ թերեւս զանոնք աշխարհի առջեւ արհամարհելի դարձնէ։ Երբ անոր բարեկամական եւ խաղաղ միջոցներով բարեփոխելու բոլոր ճիգերը ապարդիւն մնան, միայն այն ատեն կրնայ դիմել ազգային իշխանութեան եւ դատարանին։
9. Ի՞նչ հոգածութիւն պէտք է ունենայ ամուսինը իր կնոջ փրկութեան համար։
Ամուսինը միշտ պէտք է մտահոգուած ըլլայ իր կնոջ փրկութեամբ։ Ան պէտք է բարի խորհուրդներով սանձէ անոր աշխարհիկ ունայնութիւններու հակումը, եւ իր ամուսնական ազդեցութիւնը ամբողջութեամբ գործածէ՝ ապահովելու համար, որ իր կինը միշտ առաքինութեան ճանապարհին գտնուի եւ բոլոր ժամանակներուն կատարէ իր կրօնական պարտականութիւնները։
10. Ի՞նչ պարտականութիւններ ունի կինը իր ամուսինին հանդէպ։
Կինը պէտք է ունենայ՝
- ամբողջական սէր իր ամուսինին հանդէպ, եւ
- յարգալից հնազանդութիւն։
Ան պէտք չէ ըլլայ համառ, կռուազան կամ դիւրագրգիռ, այլ պէտք է իր ամուսինին հանդէպ ըլլայ հոգատար եւ հանդարտ, անհրաժեշտութեան պարագային համբերելով անոր բարկացկոտ բնաւորութեան եւ հնազանդելով անոր օրինաւոր հրահանգներուն։ Այսպէս վարուելով՝ կինը պիտի սիրուի, վէճերը պիտի նուազին եւ խաղաղութիւն պիտի տիրէ ընտանիքին մէջ։
11. Ինչպէ՞ս պէտք է կինը վարուի անհաւատարիմ ամուսինի մը հետ։
Ամուսինին անհաւատարմութիւնը կնոջ իրաւունք չի տար անհաւատարիմ ըլլալու։ Ան պէտք է մեղմ աղաչանքներով եւ արցունքներով փորձէ իր ամուսինին սիրտը դարձնել դէպի իրեն եւ չփորձէ զայն ետ շահիլ նախատինքներով ու բարկութեամբ։
12. Ինչո՞ւ կինը պէտք է մեղմութեամբ վարուի իր ամուսինին հետ։
Որովհետեւ կնոջ արցունքներն ու աղաչանքները աւելի մեծ ազդեցութիւն կրնան ունենալ իր ամուսինին վրայ, քան վիճաբանութիւնն ու նախատինքը, որոնք միայն կը ծառայեն անոր սիրտը կարծրացնելու եւ զայն աւելի գրգռելու։
13. Ի՞նչ պիտի ընէ պատուարժան կին մը այսպիսի պարագաներու մէջ։
Իր պատիւն ու ընտանեկան խաղաղութիւնը սիրող կինը պիտի համբերէ իր ամուսինին թերութիւններուն։ Ան աւելի մեծ շահ կրնայ ունենալ համբերութիւն ցուցաբերելով, քան գանգատներով, վէճերով կամ դատարան դիմելով։
14. Ինչպէ՞ս կրնայ կինը ցոյց տալ իր հաւատարմութիւնը։
Կինը պէտք է իր լաւագոյն ջանքերը գործադրէ այնպէս մը վարուելու, որ իր ամուսինը երբեք ամենափոքր պատճառը չունենայ իր հաւատարմութեան վրայ կասկածելու։ Հետեւաբար կինը պէտք չէ որեւէ բան ընէ առանց իր ամուսինին գիտութեան, ոչ ալ մտերմութիւն հաստատէ անծանօթներու հետ։ Ան պէտք է զգոյշ եւ խոհեմ ըլլայ իր բոլոր խօսքերուն եւ գործերուն մէջ, եւ ամէն բանէ առաջ ձգտի առաքինութեան եւ պատուին։
15. Ի՞նչ պարտականութիւններ ունի կինը ընտանիքին մէջ։
Կինը պէտք է ըլլայ խնայող, աշխատասէր, մաքրասէր, տնտեսող, զգուշաւոր, խաղաղարար եւ հաճելի բնաւորութեամբ։ Տան տիկինը պէտք է լրջութեամբ վարուի իր զաւակներուն եւ սպասաւորներուն հանդէպ, չըլլայ անոնց նկատմամբ չափազանց ներողամիտ, բայց միեւնոյն ժամանակ պահէ քաղցր եւ մեղմ վերաբերում մը, որպէսզի բոլորէն յարգուի։
16. Ի՞նչպիսի կիներ արժանի չեն յարգանքի։
Այն կիները արժանի չեն պատուի, որոնք անհաւատարիմ են իրենց ամուսիններուն, կամ իրենց ժամանակը անոնց հետ կ՚անցընեն վիճաբանելով, կամ անփոյթ են իրենց զաւակները դաստիարակելու մէջ, կամ որոնք գլխաւորաբար կը սիրեն հագուիլ ու զարդարուիլ, առատօրէն դրամ ծախսել, տունէ տուն երթալ, ուրիշներու մասին չարախօսիլ եւ իրենց ժամերը բամբասանքով անցընել, մինչ իրենց տունն ու զաւակները կը ձգեն անտեսուած։
Այսպիսի կիները թշուառութեան պիտի մատնեն ոչ միայն իրենք զիրենք, այլ նաեւ իրենց ամուսիններն ու զաւակները։
17. Ի՞նչ պէտք է միշտ յիշեն ամուսիններն ու կիները։
Ամուսինն ու կինը միշտ պէտք է յիշեն այն խոստումները, զորս տուին, եւ այն հանդիսաւոր պարտականութիւնները, զորս ստանձնեցին իրենց ամուսնութեան օրը։ Հետեւաբար անոնք պէտք է իրարու ցուցաբերեն փոխադարձ օգնութիւն, համակրանք, ներողամտութիւն եւ համագործակցութիւն։
Անոնք պէտք է սիրեն իրենց զաւակները, անոնց համար բարի օրինակ հանդիսանան եւ այսպիսով Աստուծոյ օրհնութիւնը հրաւիրեն իրենց տուներուն եւ ընտանիքներուն վրայ՝ իրենց ամուսնական պարտականութիւնները խստօրէն եւ հաւատարմութեամբ կատարելով։
(Քաղուած՝ Խորէն Արք. Նարպէյի «Կանոն Քրիստոնէական Դաստիարակութեան» հատորէն)